| 786 ж. |
Аббасидтардың әулетiнен Рашид немесе Ђдiл 766-809 бесiншi Бағдад ғалифы аль- гарун ар харун. Бармакидовтың Иран феодалдық аристократия танысқан жанұялары олардың аластатуынан кейiннен 803 жылға 786 жылдың 14 қыркүйегiнiң әкiм бол Абассид ғалифаты және ережелер 2~ уәзiрлерi арқылы жеке басқара бастады. Кезуiлдi уақытынданы 809 жылда өлдi. Харун жалтыр және шығыстың зияткерлiк басқаласына Бағдады айналдырды.
Ол салтанатты сарай өзi үшiндi шығарды, үлкен университет және кiтапхананы Бағдадта негiздедi, мектеп және аурухананы салды, ғылымдарға және өнерлерге қанатының астына алды, музыканы жұмысты мадақтады, ғалымдар, ақындар, дәрiгерлер және музыканттардың ауласына қызықтырды, тiптi шетелдiктердiң iшiненi. Өзiм ғылыммен шұғылданды және өлеңдер жазды. Ђдебиет ауыл шаруашылығының түбегейлi дамытуы, қолөнер, сауда және мәдениет көбiнесе ғалифатта онда жеттiгемiз. Харун тiптi Қытаймен және Франк мемлекетiмен байланысулары орнатты карлмен хат алысуға Ұлы кiрдi және Қытайдың шектерiне қағазды, тек қана жақында алған данқтылықты ресми iс жүргiзуге енгiздi.
Ардың харунының патшалық етуi бiр жағынан - Рашид Бағдад ғалифатының iшкi әлсiретуiн уақытша, оны түстi ресми исламның базасы, тұрғынның дiн басшысы және суннит көпшiлiгiне арқа сүйеге мемлекеттiң бiрлiгi нығыздалуға ұмтылды.
Оппозиция қозғалыстарының исламында қарсы қысымшылық және шектеудi саясат жасаны жүзеге асырды немусульманның топтарының ғалифатында дұрыс айтады. Ардың харунының фигурасы - Рашид араб ауыз әдебиетiнде дәрiптеген.
Ол жұрттардың алақол шенеулiктер және судья арашалаушы мейiрбан, дана және әдiл патшамен өсетiн Мыңдаған және бiр түннiң ертегiлерiнiң қаhармандары бiр болды. Қайта киiнген көпестiк көйлекке, ол өз қол астына қарайтын мұқтаждықтары елде iстердiң шын жағдайы туралы бiлу үшiн Бағдадтың түнгi көшелерi бойынша жүредi. Ардың харунның ғалифының басқаруы - Рашид экономикалық және мәдени құлпыра гүлдеумен белгiледi, және Бағдад ғалифатының алтын ғасыры сияқты мұсылмандардың жадында аман сақталды.
|
|
en
|
kz |
de
|
ru
|
ar
|
cn
|
jp
|
кино