| 1861 ж. |
Шаруа реформаның өткiзуi бойынша үлкен даярлайтын материал I-шi Николайдың басқаруына әлi жинаған. I-шi крепоснойлық құқық Николайының басқаруына бiрақ мызғымайтын қалды. Шаруа сұрақтың шешiмiнде бiрақ ендiгәрiлерде II-шi оның ұл Александры арқа сүйей алатын түбегейлi тәжiрибе жинаған. Өзi аққөңiл аужаймен 1855 жылдың 4 наурызының тақ сайысшы Александр Николаевич барлық орыс өмiрiнiң кемшiлiктi жоюларына жасауға руқтандырған.
Ол басы қай крепоснойлық құқықтың санады. Бiрақ, мәндер бойынша, бұл ең күрделi мәселелер бiр болды : крепоснойлық құқық ғасырлардың Русьсiнде қосты, ол орыс шаруасының өмiрiнiң әртүрлi тараптарымен тығыз түптедi. Шаруа дербес, жер, мүлiктiк, заң қатынастарындағы феодалдан тәуелдi болды. Ол ал қазiрлер помещиктiң қамқорлығынан босатуы, бас азаттығын беруi керек. Шаруа реформаның әзiрлеулерi үшiн 1857 жылда Құпия комитеттi құрылды.
Дворян комитеттерiнiң реформасының жобаларының өңдеуге арналған 1859 жылдың басындалары Редакциялық комиссияларды жасалды. Реформаның iстеп шығарылған жобасы 1860 жылдың қыркүйегiнде дворян комитет жiберiлген депутаттармен содан соң талқыланды жоғарғы мемлекеттiк органдарда тапсырылған. Шаруалардың босауы туралы жағдайды 1861 жылдың ақпанының ортасында қарап шығып және Мемлекеттiк кеңеспен мақұлданды. II-шi Александрдың 1861 жылдың 3 наурызы басыбайлы адамдар аса қайырымды дарындылық туралы манифесттi қол қойды еркiн ауылшаруашылық тоғышарлардың күйi дұрыс айтады. |
|