| 1852 ж. |
Гоголь өз өмiрлерi соңғы төрт жыл Никит саябағында Мәскеуге, үйде өмiр сүрдi. Тап анда, тарту бойынша, ол екiншi сол өлген жандар жақты. Үй графқа жатты. П. Паналатты өзiнде және жалғыз жазушы және барлық ол еркiнде және ыңғайлу үшiн сол үшiн iстеуге мәңгi жайғаспаған жуан. Гоголь ол өз өнерi, ол үшiн өмiр сүредi кедейлiкке өзiн төндiрдi.
Барлық оның дүниелерi өзi кiшкентай чемоданмен шектелдi. Екiншi сол өлген жандар, тез болу бiтiрген болу мiндеттi оның дiни iздеулерiн жазушының өмiрiнiң бас еңбегi, нәтиже болу мiндеттi. Бұл ол Ресей туралы барлық шындықты салған еңбек, оған барлық өз махаббатын болды. Менiң еңбегiмдi ұлы, менiкi қозғады жора-жолдастарға Гоголь айту құтқарушы !Жазушының өмiрлерiнде дегенмен өзгерiстi момент басты. Барлық Еге өлетiнде 1852 жылдың қаңтарларында басталды.
Атжалман, гоголь досын әйел. Ол оның лайықты әйелiмен санады. Және өз дiни қызметкерi, протоиерей Тимофей Константиновскийге оның өлiмiнен кейiн танылды : «Мен өлiмнiң қорқынышын таптым. Николай васильевич осы уақыттандар өлiм туралы үнемi ойлады, шаршауға наразылық бiлдiрдi. Ђйтеуiр, оны әке Тимофей барлық солдар әдеби еңбектердi қалдырып және өз рухани күйi туралы ойлауға талап еттi. Қазiргi психиатрияның көздiң нүктесiмендерi Гогольде жүйке невроз болғанда болжауға болады.
Болуы мүмкiн, Николай васильевичтiң тап солдары оның биографиясында қылық ең таңғажайыпта болуға итермеледi. 1852 жылдың 1224 ақпанындағы түнiне оны тұқымдар өз малайын шақырды және өлген жандардың жалғасы бар дәптерлерiн сақталатын портфелдi әкелуге бұйрық бердi. Малайдың өтiнiштерiне, қолжазба, Гоголь құртпасын тасқа дәптерiн қойғанында және олардың май шамымен жаққанында емес, Семенге айтқанында : «М шаруаң болмасын !Сиын !»
Өз екпiн таңдандырылған Гоголь таңертең, өзiмi тұрпатына қарағанда графқа Жуан айтты : «Мен холарды жасайтыны мiне !Кейбiр жаққысы келдi болжағыш, алдақашан онда сайлаулы, барлық жақты.
Қалай қуы мен онының несiне мiне күшкен жылжыттым !Мен көп айтарлықтай анда анықтап анда айтқан болдым. Дәптер бойынша ескерткiшке жора-жолдастарға таратып жiберуге ойлады : мейлi iстер едi, қалағаныңдыды. Ендi барлығы жоғалды. Ђдебиет танушылар барлық дүниелiк әдебиетке арналған осы трагедияның дастаны том екiншi жоғалту болған андайды.
|
|