| 1839 ж. |
Ең ежелгi замандардың қатынасында ол жер айнала жылжитын күмәндер кiмде де болмайтын жалғыз аспан денелерiнiң айы. Ай жердi табиғи серiк болып табылады және 384400 шақырым орташа қашықтықта оған болады. Ай шағылған күн жарығымен жарқырайды. Ай бетiнiң жеке орындары мерзiмдердiң қарқынды күн белсендiлiктерiнен кейiн люминесценцияның әсерiмен құланиектелердi алады. Ай арқасында келу күштерге бiр тараппен, либрацияның болмашы эффектiнiң қоспағандасын жердiң бедерiне әрдайым аударған.
Айдың ағымында байланыстылар, айдай жердi айнала айналады, фазалардың ауысымының таныс барлық циклiнде болады. Жерден тек қана айдың үндеуiн мерзiмнiң ағымында жердi салыстырмалы кескiннiң өзгерiсi, ай және күн артынан үздiксiз өзгеретiн айдың жылтыратылған тарабының бөлiгi көрнектi. Ғарыштық аппараттармен де, ғарыштық аппараттармен де айдың бетiнiң зерттеуi жер, сол сияқтымен белсене жүргiзiлдi.
Айлар бiрiншi фототүсiрудi 1839 жылдың 2 қаңтарының дагерi Луидi жасады. Және кең қоғамдар тек қана 1839 жылдың тамызында дагерротипаның алуын процесс елестеткен. Жылдан кейiнсiн, 1840 жылда, бiрiншi фотосуреттi Ж. телескоп арқылы алды.
Қасында. АҚШтың Дрейперi. Сатурнға және уранға ұшуларда Юпитер алған ғылыми мәлiметтер, ай типтi табиғи серiктi күн жүйесiне болып табылғанда растады.
Онының бедеу әлемнiң қазылған беттiң қысқа айтушылықтарымен сусыз және атмосферасыз. Бұлар 1969-1972 жылда аполлон программаның жүрiстесiнiң айдың беттерiне отырғызған американдық астронавттар тiкелей көз жеткiздi. Бiрiншi адам 1969 жылдың 21 шiлдесiнiң айына басты. |
|