kz ru   |  Вход
 

ҚЫРКҮЙЕК

Дүй Сей Орт Бей Жұм Сен Жек
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930
20 қазан 1480 жыл

Ахматтың маңғол Ресейдiң ақырғы босау бiткен Үлкен Ордалары III және қиын жағдайды орыс князьсi Иван әскерлердiң арасындағы Уградағы тұру басталды - татарстан табан асты.

Иванның ұлы князьсiнiң княженикасын мерзiмге III iс жүзiнде Мәскеудiң өкiметiмен орыс топырақтарының iркiлуiн бiттi. Кеңейту және Мәскеу мемлекетiнiң күшейтуiн мерзiмге тап татар - маңғол табан астының ақырғы құлауының бас оқиғаларынан бiр болды. III-шi Иванның өз княженикасын уақытында төлем төлеуге тоқтатты, Ордаға бармады, қиын жағдайды табынуда болмады.

Ахматтың золотоордыннiң Ханиндары Литвасы бар одақтағы Мәскеу қарсы қимыл әрекетiн тырысты, қажеттi көмек бiрақ шекараға шектес шапқындармен қажеттi көмек алмай шектелдi. Ахмат жақында III Андреймен және Бористы Иванның ағаларымен Мәскеуге жорыққа арандатып, IV-шi хан Казимир польшалық-литвалық қолдауға Алтындай Орданың қиын жағдайын сөз беретiн болды.

Ахмат бұл Батыйдың заманына iстелген орыс жерiн кедейленуге жоспарлады. III-шi Иван қастар өзеннiң жағағаларына әскердi топтай бастады.

Ахмат Мәскеу мемлекетiнiң шекарасына Казимир уәделi IV әскерлердiң жолы күте асықпай қозғалды. Көмек бiрақ барлық көрiнiп қалмады. Ол көзде орыс полктерiн күтетiнде бiле, ахмат орыс аумақтарына Литва жерлерiнде және қырсық Уграға өзен арқылы баруға шештi. III-шi Иван, Угралар Кiшi Калугаға және жағағаға өз ұлы Иван және аға Андрейдi ахмат аужайлары туралы мәлiмет алынып бағыттады.

III-шi Иванның 1480 жылының 3 қазандары Уграларды жағағаға негiзгi әскерлердi жiбердi. Пайдалар және ағалардың полгi, Андрей және Борис сонда. Ахматтың әскерлерi Воротынскуге Мценск, Одоев және Любутск арқылы қозғалды. Ханиндар бұл жерде Казимирдан көмек IV бекер күттi. Ђрекет жасалды өзендi уәделi көмек, ахмат алынбап Уграға кеттi және орыс полктерiне қарсы жағағаға болып өту.

Ахмат әлденеше Угралар басқа жағаға бұзып-жарып өтуге тырысты, бiрақ барлық оның талпыныстары орыс әскерлерiмен тоқтатылды. Өзен жақында тоңа бастады.

III-шi Иван Угралар барлық әскерлердi апарып және Кременцеге түйлiгуге бұйрық бердi. Ұлы князь Кременца Боровскке шегiндi. Ахмат бiрақ, орыс әскерлерiн қудалауға бел байламағанында емес, жазылған, 11 қараша Алтындай Ордаға өз мiндеттi емес одақтасының жерiн жол-жөнекейге тонай артқа шығашаққанында. Ыдырап тарап кет қарсы күресетiн әскерлер Угралар сайып келгенделер, өзеннен бiр уақытта. Тұстастар бұл ойсыраудан орыс жерiн құтқаратын богородицаның керемет жақтаушылықтарына қосымша жазды.

Ђр түрлiлердi тарихшылар жыл жазғыштарды түсiндiрiп бередi және ахматтың әскерлерiнiң шегiнудi себептерiн ұғындырады. Алтындай Орданың соңғы шапқыны толық құлаумен бiткен бас тұрлар бiрақ. Татар - маңғол табан астына аяқта Уграсындағы тұру және Алтындай Орданың опат болуын кiрiспе болды. Ахматты 1481 жылда өлтiрiп, Алтындай Орданы 1502 жылда Қырым және тюмень татарлардың соққыларының астында құлайтын болды.





Айдың оқиғалары
Хәкiм аль- мысыр үкiметiнiң бұйрығы бойынша табыт құдайдың храмы тонап қиратқан.
Мономахтың Владимирының басқаруы астындалары князьлердiң Любечiнде кеңесте меншiктi княздықтарға Русьнiң бөлiнуi заңдастырған.
Нерлиге Жамылғының храмы құрастырылған.
Иоанн ханзада джон кейiннен Жерсiз Англияның тағын тұтқындады.
Варфоломеялардың жаңадан көрiнген дiншiлi Сергий Сергий Радонежский аты бар монахтарда шаш алдырған.
Ахматтың маңғол Ресейдiң ақырғы босау бiткен Үлкен Ордалары III және қиын жағдайды орыс князьсi Иван әскерлердiң арасындағы Уградағы тұру басталды - татарстан табан асты.
Христофор Колумбтың экспедициясы Американың ашуын ресми дата Багам архипелагiндегi Сальвадордың Сан-ның Аралына жеттi.
Магеллан фернан кейiннен Магеллан аталған Бұғазды ашты.
Орыс жүйелi әскерiнiң Қаhарлы негiз қаласын Иван.
Хандық Казанское Қаhарлы, нәтижеденiң Иванның әскерлерiнiң Қазанының алынуы не Ресейге болды.
© 2009—2010 «Исторический календарь событий»
Rambler's Top100