| 1783 ж. |
Петербургтегi 1783 жылдың 11 қазандары Ресейлiк академияны негiзделдi. Ол ғалымдар және жазушылардың еркiн қоғамы, жәрдем берiлетiн үкiмет болып табылды. Дәл ғылым қамқор болған Ресейлiк академияның есебiнiң ғылымдардың академиясынан айырмашылыққа гуманитарлық циклданың өңдеуiнде, орыс тiлiнiң ең алдыменi, қатесiз жазу ережелерiнiң өндiруi, сөздiктердiң құрастыруы тұрды.
Император әйел Ресейлiк академиялар басшымен Екатерина Дашковты тағайындады, және де керiсiнше оның ниетiне.
Дашковтың академиясына бiрiншi сапар Эйлердiң атақты математикасының бақылап отыруында болды. Дашков Ломоносовтың Михаилымен ғылымға олардың өз зор құрметiнде және iзiншенi профессорларға қысқаша сөзбен айнала кепiлдiк бердi айқын орыс тiлiнiң қадырын жаңа мекеменiң басты мiндетiн анықталып асты сызылды : «Иә грамматика және сөздiктiң шығармасы бiрiншi бiздiң жаттығу болады.
Алты жыл ағымында қысқа мерзiмге Ресейлiк жаңа сөз жасайтын ретiн орналасқан академияның сөздiгiн жасалды.
Ұқсас еңбектiң үстiнде француз академиясы салыстырулар үшiн алты он жылдықтар жұмыс iстедi. Тiрi мүдденi сөздiктiң құрастыруына император әйел айқындалды. Орыс сөздерi ғана емес, ғылыми және техникалық терминдер оның тұрын. Княгиняны 1786 жылда оны үш жылда аз емес жетiстiктерге жеткенде шығатын өз үш жылдық қызметi туралы есептеу нәтижесiн император әйелге көрсеттi.
Академияға оған дейiннiң кiрiсi парыздар, профессорларда болды еңбек ақылар алмады, жалға алатын бөлмелердiң төлеуге арналған құрал, қағаздың алуы және өйткенiлерде болмады.
д. Баспахананың ғылымдарының академиялары директордың қамдарымен жаңа шрифттар, академиялық кiтапхана асырады жаңа кiтаптар, кiтапханада толтырды кiтаптардың тiзбесi, минералдардың коллекциясының тәртiпке салы, академия, оқушылардың гимназиясындағы архивы құралып ғылымға, қызметкерлердiң қатарлары тек қана өрендер, айқындалған қабiлеттiлiктер тастап кетiлдi жатып iшерлерден тазалаған.
Болғанша, мемлекет оған пайдаланбап жатқанда директордың академиктерi отандық журналдардағы өз ашулары жариялауы және академияның аған шетелгеге олардың басуынан iркiлуi керек мөр өзi үшiн даңқты олардың iшiненге жолымен алмады және.
|
|
en
|
kz |
de
|
ru
|
ar
|
cn
|
jp
|
кино